YASAL ÇALIŞMA SÜRESİ VE İŞÇİNİN HAKLARI

İzzet PEKSOY tarafından tarihinde yayınlandı

İşçinin Yasal Çalışma Süresi ve Buna Bağlı Hakları ile İşverenin Sorumluluğu

     İşçinin, işyerinde çalıştırıldığı süreye çalışma süresi denir. İş Kanununa göre çalışma süresi haftada en çok 45 saat olarak belirlenmiştir. İşveren ve işçi tarafından aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünerek uygulanır. Haftada 5 gün çalışma olan işyerinde günlük çalışma 9 saat olacaktır. Cumartesi günü öğlene kadar çalışılıyorsa bu saat toplam çalışmadan düşülerek, hafta içi günlük çalışma 8 saat olacaktır.   


İş Yasası haftalık çalışma süresi ve bunun haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünmesi konularında esnek düzenlemeler getirmiştir. Haftalık çalışma süresini geçmemek koşulu ile farklı çalışma düzenlerine izin verilmektedir. Yasa esnek düzenleme yapılmasına izin vermekle birlikte bir işçinin günlük çalışma süresini 11 saatle sınırlamıştır. Günlük çalışma süresi, fazla çalışma, fazla mesaide dahil olmak üzere, en çok 11 saat olabilir. İşyerinde hangi çalışma düzeni tercih edilmiş olursa olsun işçi günlük 11 saatten fazla çalıştırılamaz. Genel kural bu olmakla birlikte iş yasası bazı durumlarda da işçinin, sağlık kuralları bakımından günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamayacağını düzenlemiştir. Örneğin; maden eritme veya döküm gibi ve benzeri işlerde çalışan işçiler günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Bunlarla birlikte gece çalışmaları ile kadın ve çocuk işçilerin çalıştırılması durumlarında, çalışma saatlerine bazı sınırlamalar getirilmiştir. İş Yasasına göre, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.

Günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme ve ara verme saatleri, işyerlerinde işçilere duyurulur. İşin niteliğine göre işin başlama ve bitiş saatleri işçiler için farklı şekilde düzenlenebilir. Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, ara dinlenmesi verilir. Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir. Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

İş Yasası, zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Ancak bu telafi çalışmaları, günlük en çok 11 saat olan çalışma süresini aşamaz ve günde üç saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.

   Yasada belirtilen çalışma saati en üst sınır olduğundan, haftalık çalışma süresi olan kırk beş saat işçi ile işveren arasında yapılacak anlaşma ve toplu iş sözleşmeleriyle indirilebilir. İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ne göre işveren, işçilerin çalışma sürelerini uygun araçlarla belgelemek zorundadır. Uygulamada işçinin günlük işe giriş ve çıkışlarında kart basması, giriş-çıkış saatlerinin deftere yazılarak imzalanması gibi yöntemler kullanılmaktadır. İşveren ve işçi tarafından sürelere dikkat edilmeli giriş çıkış saatleri düzenli tutulmalıdır. Yasanın belirlediği bu çalışma sınırlarına işveren tarafından uyulmadığı takdirde, işverene Bölge Çalışma Müdürlüğü tarafından idari yaptırım uygulanarak, idari para cezası verilir.

Yasal çalışma süresinden fazla yapılan çalışmalar, fazla mesai veya fazla çalışma ücreti olarak ücretlendirilmesi gerekmektedir.

Saygılarımla

Av. İzzet PEKSOY

0212 542 73 38

Kategoriler: Genel

2 yorum

Yunus KELEŞ · 17 Kasım 2018 13:45 tarihinde

Merhaba. Ankara Sincan Organize sanayinde 250 kişinin çalıştığı bir firmada cnc makine operatörü olarak 6 senedir çalışmaktayım. 6 senedir 1 hafta gündüz 1 hafta gece vardiyası şeklinde çalışmaktayım. İşten ayrılmak ve ayrılırken kıdem tazminatımı almak istiyorum. Gece vardiyasında çalışma süremiz 9bucuk saat ve gece vardiyası farkı almıyoruz. Yasal olarak gece çalışma süresinin 7bucuk saati geçmemesi ve gece farkı ücretinin ödenmesi gerektiğini duydum. Bu sebeblerle tazminatımı alabilirmiyim. Teşekkürler.

    Halil İbrahim · 24 Kasım 2018 12:20 tarihinde

    Gece çalışmasındaki fazla mesai ücretinizi alabilirsiniz. Bu talebinize işveren olumlu yanıt vermezse haklı fesih hakkınızı kullanabilirsiniz. Ayrıca 1999 yılı ve öncesi herhangi bir yerde sigorta başlangıcınız varsa kıdeme esas yazısını SGK’dan alıp yine kıdem tazminatı talebinde bulunabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir